Echte korting of nepkorting? Zo check je de van-voorprijs

Een korting is zo groot als de prijs waarmee hij vergeleken wordt. Staat er “van € 699 voor € 629”, dan lijkt dat een voordeel van € 70, maar als hetzelfde product een paar weken eerder € 539 kostte, betaal je in werkelijkheid € 90 méér. Dat voorbeeld komt uit een zaak van de Autoriteit Consument & Markt (ACM), en het laat zien waarom de van-prijs het belangrijkste getal op het prijskaartje is. Hieronder lees je welke van-prijs een Nederlandse winkel mag gebruiken, waar de uitzonderingen zitten, welke trucs je moet herkennen en wat je doet als je toch op een nepkorting bent ingegaan.

Wat de wet zegt over de van-prijs

De kernregel staat in artikel 5a van het Besluit prijsaanduiding producten, dat op de Prijzenwet is gebaseerd en een Europese richtlijn uitvoert. Kondigt een verkoper een prijsverlaging aan, dan moet de van-prijs de laagste prijs zijn die díe verkoper zelf heeft gevraagd in de 30 dagen vóór de verlaging. Niet de hoogste prijs, niet een gemiddelde en niet de prijs bij een andere winkel. Vroeger was de norm ruimer: de van-prijs moest toen ergens in de drie maanden ervoor gevraagd zijn, wat veel meer ruimte gaf om een tijdelijk hoge prijs als vertrekpunt te kiezen.

De regel geldt in een fysieke winkel net zo goed als online. Hij geldt ook bij acties als “20 procent korting op alles”: dan moet per product kloppen dat de prijs waarover de korting wordt berekend de laagste prijs van de afgelopen 30 dagen was. De ACM vat het zo samen dat een prijs alleen doorgestreept mag worden, met een percentage of een bedrag eraf, als het de eigen laagste prijs van de voorgaande 30 dagen is. Is dat niet zo, dan mag de verkoper het niet als korting presenteren.

Regels als deze kunnen worden aangescherpt of anders uitgelegd. Op ConsuWijzer, het loket van de ACM voor consumenten, vind je steeds de actuele uitleg.

Waar de 30-dagenregel niet of anders geldt

De wet kent een paar uitzonderingen, en juist die maken dat een korting soms klopt terwijl hij er verdacht uitziet. De tabel zet ze naast de hoofdregel.

Situatie	Welke van-prijs mag	Waar je op let
Gewone prijsverlaging	Laagste eigen prijs van de 30 dagen ervoor	Geldt voor kleding, meubels, elektronica en andere houdbare producten
Bederfelijke producten	De prijs direct vóór de verlaging	Bedoeld voor onder meer verse groente, fruit, zuivel, vlees, vis en bloemen
Oplopende korting in één actie	Tot drie maanden na de eerste verlaging de 30-dagenprijs van vóór die eerste verlaging	Na drie maanden geldt de gewone regel weer
Product korter dan 30 dagen in het assortiment	De verkoper kiest zelf de periode, tot 30 dagen na introductie	Een gloednieuw product met hoge korting verdient extra aandacht
Prijs die meebeweegt met grondstoffen	Geen uitzondering, gewone regel	Ook sieraden die de goudprijs volgen vallen eronder

De oplopende korting zie je vooral bij opruimingen. Een jas gaat eerst tien procent omlaag, dan twintig en dan dertig procent, en al die tijd mag de winkel blijven rekenen vanaf de prijs van vóór de eerste stap. Dat is toegestaan, zolang het om één doorlopende actie gaat en die drie maanden niet voorbij zijn.

Adviesprijs, meestal-prijs en andere vergelijkingen

Niet elke vergelijkingsprijs is een van-prijs. Zet een winkel zijn prijs naast een adviesprijs van de fabrikant of naast de prijs van een concurrent, dan valt dat buiten artikel 5a. Zo’n vergelijking mag, maar moet eerlijk zijn: ze valt onder de regels tegen oneerlijke handelspraktijken in het Burgerlijk Wetboek. De ACM stelt dat een adviesprijs realistisch moet zijn. Misbruik is bijvoorbeeld een korting ten opzichte van een adviesprijs die nergens echt gehanteerd wordt.

Termen als “adviesprijs” of “meestal-prijs” vindt de ACM vaak onduidelijk. Zo’n prijs mag niet doorgestreept worden met een kortingspercentage erbij, tenzij het toevallig ook de eigen laagste prijs van de afgelopen 30 dagen is. Zie je een doorgestreepte adviesprijs met “-60%” ernaast, dan is dat dus geen bewijs van een prijsverlaging. De Reclame Code Commissie oordeelde eens dat een doorgestreepte adviesprijs van € 79,99 naast een prijs van € 19,99 misleidend was.

De trucs die je moet herkennen

Nepkortingen volgen een paar vaste patronen, en een controle van de ACM laat zien dat ze geen uitzondering zijn. Bij 24 grote verkopers in onder meer wonen, kleding, doe-het-zelf en tuin, huishoudelijke elektronica en cosmetica, online en in de winkel, vond de toezichthouder vóór Black Friday en de feestdagen bij 18 van hen minstens één misleidende prijsclaim.

De bekendste truc is de prijs eerst ophogen en daarna verlagen. De Reclame Code Commissie keurde een actie met “50 procent korting” af waarbij de prijzen vooraf waren verhoogd: je mag als consument een echt voordeel verwachten ten opzichte van de prijs van vóór de actie. Een variant is de van-prijs die nooit heeft bestaan. In een ACM-zaak stond een product op “van € 149,99 voor € 99,99” en een dag later op “van € 199,99 voor € 99,99”, terwijl er nooit € 199,99 voor gevraagd was. ConsuWijzer geeft het simpelste voorbeeld: een waterkoker die altijd € 39 kost en wordt aangeboden als “van € 59 voor € 39”, is geen korting.

Minder opvallend is de vergelijking tussen verpakkingen. Zet een winkel de van-prijs van een groot pak naast de voor-prijs van een kleiner pak van hetzelfde product, dan noemt de ACM dat misleidend. En soms klopt het kortingspercentage op het prijskaartje, maar betaal je alsnog meer dan eerder: een consumentenorganisatie die prijzen twee maanden lang volgde, zag een game met vijftien procent korting voor € 35,69, terwijl hij eerder voor € 30,99 was verkocht.

Zelf de prijs volgen, online en in de winkel

Een prijsgeschiedenis bijhouden kost weinig moeite als je er op tijd mee begint. Weet je dat je een duurder product wilt kopen, noteer dan een paar weken van tevoren de prijs bij twee of drie winkels, met de datum erbij, of maak een screenshot van de productpagina. Een verlanglijstje in je account bij de winkel werkt ook, omdat je daar later in één oogopslag ziet of de prijs is veranderd. Wil je weten wanneer welke productgroepen meestal in de uitverkoop gaan, kijk dan in de uitverkoopkalender, zodat je weet wanneer je moet beginnen met noteren.

Dezelfde controle werkt voor een aankoop in een fysieke winkel. ConsuWijzer wijst erop dat je de prijsgeschiedenis ook kunt checken voor iets wat je in de winkel wilt kopen: de webshop van dezelfde keten of andere verkopers geven een goed beeld van wat het product normaal kost. Kijk daarnaast naar de prijs bij andere verkopers op het moment zelf, want een “korting” die je elders zonder actie ook krijgt, is geen reden om te haasten.

De ACM vat haar advies samen als “eerst checken, dan bestellen”. Wees op je hoede bij een onverwacht hoge korting, vergelijk met andere verkopers en lees reviews als je de winkel niet kent. ConsuWijzer voegt eraan toe dat je extra kritisch moet zijn bij kortingen van meer dan de helft op dure of gloednieuwe producten. Dat sluit aan bij de uitzondering uit de tabel: bij een product dat korter dan 30 dagen te koop is, heeft de verkoper meer vrijheid in de van-prijs.

Zo reken je uit wat je echt bespaart

Het echte voordeel reken je uit vanaf de laagste prijs die jij zelf hebt gezien, niet vanaf de doorgestreepte prijs. Een rekenvoorbeeld ter illustratie: een stofzuiger staat op “van € 249 voor € 179”. Dat lijkt 28 procent korting. Heb je genoteerd dat hij drie weken eerder € 199 kostte, dan is je echte besparing € 20, en dat is zo’n tien procent ten opzichte van € 199. Nog steeds een verlaging, maar een heel andere afweging dan “bijna een derde eraf”.

Pas dezelfde rekensom toe op het ACM-voorbeeld uit de inleiding. “Van € 699 voor € 629” oogt als tien procent korting. Tegenover de laagste prijs van € 539 betaal je € 90 extra, ongeveer zeventien procent méér. Met de kortingscalculator vul je de prijs in die jij hebt genoteerd en de actieprijs, en zie je meteen het percentage dat je werkelijk bespaart. Overweeg je ook een code of cashback naast de actie, lees dan hoe die zich tot een uitverkoop verhouden in kortingscode, cashback of uitverkoop.

Van € 699 voor € 629, eerder € 539

• Van-prijs € 699
• Actieprijs € 629
• Laagste prijs eerder € 539

Gekocht met een nepkorting: dit kun je doen

Heb je achteraf door dat de korting niet klopte, dan heb je twee manieren om de koop ongedaan te maken. Welke het best past, hangt af van waar en wanneer je kocht.

Ontbinden binnen de bedenktijd

Kocht je online of op afstand, dan heb je meestal veertien dagen bedenktijd. Binnen die termijn kun je de koop ontbinden zonder een reden te geven. Dat is de eenvoudigste route, omdat je niet hoeft aan te tonen dat de korting nep was.

Vernietigen wegens misleiding

Is de bedenktijd voorbij, of kocht je in een winkel, dan kun je de koop vernietigen omdat de verkoper je heeft misleid. Die mogelijkheid staat los van de bedenktijd. Je moet dan wel kunnen laten zien dat er sprake was van een misleidende handelspraktijk, en daar komen je notities en screenshots van eerdere prijzen goed van pas. Lukt het, dan betaalt de verkoper alles terug, inclusief verzendkosten. Neem eerst contact op met de verkoper zelf; ConsuWijzer heeft een voorbeeldbrief die je daarvoor kunt gebruiken.

Melden bij de ACM of de Reclame Code Commissie

Een vermoedelijke nepkorting meld je via ConsuWijzer bij de ACM. ConsuWijzer lost geen individuele geschillen op, maar de ACM gebruikt meldingen om te bepalen waar ze onderzoek doet, en kan ingrijpen met een boete of een last onder dwangsom. Dat dit geen dreigement op papier is, blijkt uit eerdere boetes: vijf webwinkels kregen samen € 621.000 aan boetes voor nepkortingen, met bedragen per winkel van ongeveer € 105.000 tot € 163.000. Gaat je klacht vooral over een reclame, dan kun je ook bij de Reclame Code Commissie terecht. Die kan een bedrijf aanbevelen te stoppen, maar geen boete opleggen; negeert een bedrijf zo’n uitspraak, meld het dan alsnog bij ConsuWijzer.